اوست دانای کل
مراسم تیر ماه سیزده یا سیزده شو در منطقه ی دوسر شمار
جشن تیرگان یا لال شو
در زمان های خیلی قدیمتر تا حدود 20 سال پیش یک مراسمی بسیار خوب،از جنبه های مذهبی ،ملی،اجتماعی و ...در منطقه ی دوسرشمار( واوسر قدیم ،تیله بن ،بالاده،قلعه وپایین ده )در خانه ها با صفاوساده ی روستاییان برپا بود ولی آلان چند سالی است که این جشن معنوی وملی در حال فراموش شدن است.
اهالی دوسرشمار شاید مثل جاهای دیگر ایرا ن زمین شب 15 آبان ماه هر سال را شب تیر ماه سیزده یا شب قوس یا جشن تیر گان در فرهنگ طبرستان در ایام قدیم می دانند ودر این شب مثل شبهای عید فطر ،عید غدیر،چله وعید نوروز مراسمی خاص همراه با شور وشعور اجتماعی وسپاسگزاری به در گاه ایزد منان بر پا می کردند.
شب 15 آبان ماه، شب آغاز سرما، که شب قوس یا همان آغازسرمای زمستانی می باشد ، در نظر مردمان دارای احترام بود ومعتقد بودند که سرمای قوس باعث از بین رفتن آفات باغات ودرختان می گردد وحتی آب سرد پاییزی را به باغها ومزارع خود رها می کردند تا اینکه از سرما، آفات زمینها ودرختان از بین برود .واین شب در فرهنگ طبری به داستان آرش کمانگیر هم مربوط می شود.
از جهت دیگر15 آبان ماه یا همان شب تیر ماه سیزده ،زمانی بود که اهالی از شخم کردن زمینهای کشاورزی در فصل پاییز راحت می شدند به عبارتی دیگر کار شخم وکاشت پاییزی به پایان می رسید وبه پاس این که کارهای کشاورزی را بخوبی انجام دادند وعلوفه های زمستانی خودشان را جمع جور نمودند ،شبی را دور هم با تشکیلات وبرنامه های که شرح داده خواهد شد، با شادی وخوشی سپری می کردند. آلان هم پیران منطقه خاطرات شیرین وجالب از این شب در ذهن دارند که باید همت گردد این مراسم که سرشار از شعور ومعرفت ملی ومذهبی بوده واست فراموش نگردد وحتی تقویت وادامه پیدا کند.
.اما رسم های جالب در پاسداشت شب تیر ماه سیزده
1- غروب روز 14 آبان ماه هر خانواده مقداری غذا (نان وحلوا ،خرما،برنج،آش)برای اموات خودشان اطعام می نمودند.و شاید الان هم.
2- مثل غروب شبهای چله و اعیاد فطر و غدیر و نوروز به زیارت اهل قبور وامامزاده می رفتند و می روند.
3- شب تیر ماه سیزده تمام اهل خانواده حتما به حمام رفته و لباس نو وتمییز می پوشیدند.
4- بزرگان هر محل در این شب به خانوارهای مصیبت دیده در یکسال ،سر زده واز آنان دلجویی وتسلی خاطر می گفتند.
5- هر خانه در این شب علاوه بر شام خوب وبسیار لذیذ، سفره ای از حلوا ،انار،سنجد،سیب،پرتقال وگردو... برای شبچره آماده می کردند
6- بسیاری از قول وقرارهای عمومی واجتماعی وخصوصی در این شب عنوان وتصمیم گیری می شده است. ودر این شب از طرف خانواده ی داماد هدیه ای بعنوان سیزده ای که شامل لباس و وسایل شخصی عروس ومقداری خوردنی مثل حلوا وشیرینی و... همرا با جشن وسر وصدای عروسی (شواش) به خانه عروس برده می شد
7- بسیاری از قراردادهای کارگری وچوپانی در این شب بسته می شده است. وحتی مبدا ی تاریخ قراردادچوپانی که معروف به (قراری)است،تعیین می شده است. البت ۱۵ مرداد ماه را نوروز ماه می دانند که زمان قراری چوپانان هم مشهور است.
8- در این شب عدهای از جوانان ومیانسالان هر محل جمع شده ورسم لالبازی را اجرا میکردند.این رسم بشرح زیر اجرا می شد :
"یک نفر معتمد ورزیده واز هرلحاظ مورد اطمینان صورت خودش را می پوشند وبا یک چوب بسیار بلند بنام روشا به همراه عده ای با خواندن سرود واشعار مخصوص این شب به در خانه ها می رفتندو جوانترها خانه ومجردین را به شوخی با چوپ می زدند تا اینکه بقول خودشان بختشان باز شودو این ترکه ها را شکون(شکوم) می دانند و هم از اهل خانه مقداری نقل وآجیل وموادخوردنی جمع می نمودند که واقعا یک شور وهیجانی خاص در محل وخانه ها حاکم می شود . واین گروه پس از پایان این مراسم در یک خانه جمع می شوند . وکتک بازی (کاتک) می کنند ومواد جمع شده را بین خودشان تقسیم می کنند وبا شور وشادی این شب را سپری می کنند.
بخشی از سرودی که در شب تیر ماه سیزده خوانده می شود:
لال انه لال انه لال انه لال انه
پاییز شونه بهار انه لال انه لال انه
لال انه لال انه
گوسفند وره مار انه گو گوک مار انه
لال انه لال انه
اسب با کاره مارانه سرما شونه بهار انه
لال انه لال انه
گندم صد خوارانه جو هم بار بار انه
لال انه لال انه
شتر کاره مار انه بلبل سر دار انه
لال انه لال انه.........
9- این اشعار بصورت دسته جمعی با آهنگ خاص در حیاط خانه ها خوانده می شود وشخصی که بعنوان لالمار با روپوش وارد خانه می شود وشروع می کند به زدن افراد تا اینکه مادر خانه مقداری وسایل خوارکی به مسول آنان می دهد و....
10- این مراسم اگر چه یک بازی یا یک سرگرمی چند ساعته است ولی به نظر اینجانب که خود شاهد چند مورد آن بودم از شور و شعور و معرفت اجتماعی بالایی بر خوردار است .در تمام مراحل این سنت قدیمی دعا و سلامتی و کسب درآمد حلال و شکر گزاری از ایزد منان نهفته می باشد. مخصوصا زمانی گروه به خانه ها می روند، تمام کنیه وکدورت ها قبلی را کنار می گذارند وبرای اهل آن خانه طلب سلامتی ودر آمد مالی ومعنوی در خواست می کنند این مراسم طوری عمل می شد که بزرگان هر خانه ای که غم و مصیبت دیده بودند این عمل را خوش یمنی قلمداد می کنند و آرزوی دارند که شادی ونشاط به خانه ی آنها بر گردد. در پایان از خداوند متعال برای همه ی انسانها آرزوی سلامتی وخوشبختی دارم وامید دارم که این گونه رسم های ملی که شبیه به مراسم مذهبی ما (شب قدر) می باشد هر چه بهتر و بیشتر پایدار بماند و از دوستانی که اطلاعاتی بیشتر در این مورد و موارد دیگر دارند ، بیان کنند تا پاسدار هر رسم سالم و سازنده ی فرهنگی خودمان باشیم. " انشاءالله تعالی"
سلام دوستان عزیز