معرفی روستای واوسر قدیم  / بخش نخست

در پی قولی که نویسندگان وبلاگ دو شرشمار از سال 87 داده بودند مبنی بر اینکه در این وبلاگ از طرف شرق منطقه ی دو سر شمار  نسبت به شرح و توضیح مکانها و روستاها بپردازند در این مقاله بعد از شرح دو روستای  " گندي او " و " مير افضل "  اکنون به شرح روستای واوسر قدیم پرداخته می شود و از تمام کسانیکه این مطالب را مطالعه می کنند ملتمسانه در خواست می شود که نظرات و دلایل عقلی و نقلی و تاریخی و اصلاحی  خودشان را جهت ثبت رخداد اجتماعی دو سر شمار در همین وبلاگ مرقوم بفرمایند تا به نام خود آنان ثبت گردد.     

بخش  نخست : معرفی روستای واوسر قدیم

این روستا در بخش چهاردانگه شهرستان ساری با فاصله 130 کیلومتری مرکز استان واقع شده بود و در فاصله 100 کیلومتری استان سمنان واقع است. واوسر قدیم در حال حاضر بدون هیچگونه خانه ای برای زندگی باقی مانده است و تمام افراد این روستا از سال 65 به بعد به مکانهای سر بیشه (میرافضل) و گندآب ( واوسرنو ) مهاجرت نمودند. که در بخش شرح روستای واوسر نو و میر افضل در همین وبلاگ اشاره شده است.

الف - معنی و مفهوم  واوسر

نام این روستا در فرهنگ لغت مرحوم علی اکبر دهخدا و تاریخ های مازندران ذکر شده است. ولی معنی و مفهوم آن بیان نشده است.

در معنی لغوی این روستا می تواند این گونه نوشت که : واوسر از بخشهای " وا + او + سر " تشکیل شده است  که هر سه بخش اسم ساده می باشند.

1- وا (va) در زبان مازندرانی به معنی باد می باشد که در فرهنگ لغت هم آورده شده است. مثل :  " وا اُ " یا معادل فارسی آن " باداب " یعنی آبی که درمان کننده و بر طرف کننده دردها استخوانی و مفاصل و  اعصاب است .

2- اُو ( o ) به معنی آب هست که هم در زبان فارسی و هم در زبان مازندرانی وجود دارد.

3- سر ( sar ) به معنی کلّه یا ابتدای هر چیز را می گویند که معنی هر بخش پذیرفته شده است . در نتیجه واوسر یا  " وا اُی سر " جایی که در آنجا باداب وجود داشت که مردم در زمان قدیم در راس آن ساکن شدند که آن مکان را واوسر یا ( va o sar ) بیان کردند. متذکر می گردم که توضیحات فوق را از هیچ منبع مکتوب مشاهده نکردم فقط از اقوال بزرگان در مورد نام واوسر چنین استنباط نمودم که هم  قابل نقض است و هم قابل اصلاح و تایید .


ب – قدمت روستای واوسر  

قدمت این روستا را با توجه به گفتار بزرگان باید حدود 200 سال دانست و قبل از سکونت در واوسر قدیم در چند جای دیگر نیاکان اولیه مردمان واوسر دارای زندگی بودند که بطور مختصر بیان می گردد .


1-  "دشتی" مکانی در غرب واوسر قدیم و بر بالای تپه ی بسیار زیبا و با چشم اندازی بسیار عالی واقع شده و ساکنان اولیه واوسر در این مکان زندگی می کردند . مکان دشتی جایی است که مشرف بر کل منطقه ی دوسر شمار می باشد و در حال حاضر آثار بسیار جزیی از باقی مانده خانه های گذشتگان در آنجا به چشم می خورد و در این دشت هنوز مکانی به نام " نبی خانه سر " بر سر زبان های مردمان دوسر شمار باز گو می گردد . مدت زندگی در این منطقه دقیقا آشکار نیست . آنچه از شواهد و دلایل عقلی بر می آید اینکه باید حدود کمتر از 50 سال در این مکان زندگی کرده باشند . لازم به ذکر است که یک زندگی کشاورزی به همراه دامداری و کسب درآمد از منبع جنگلی دوام داشته است در این مکان آثاری از گورستان و حمام و غیره مشاهده نمی شود ولی از زمین های مسطح و قابل کشت چنین دریافت می گردد که یک دوره زندگی کوتاه مدت در اینجا وجود داشته است .


2- "نوک و نوک پشت" مکانی دیگر در سمت جنوب غربی واوسر قدیم در میان جنگل ظاهرا دومین جایی است که نیاکان اهالی واوسر در اینجا زندگی داشته اند در این مکان آثاری بسیار زیاد مثل قبرستان و بناهای اولیه خانه ها و کوره های آجرپری و زغال و حتی بعضی ها از مکانی به نام  " حمام مال " ذکر می کنند. نوک و نوک پشت از نظر دوام زندگی به دلایلی چون برخورداری از آب رودخانه ها و دسترسی به جنگل و وجود زمین های کشاورزی مناسب و شرایط پرورش حیوانات اهلی مناسب تر از مکان دشتی می باشد که در حال حاضر هم بخشی از دام های منطقه در این منطقه تعلیف فصلی را می کنند.  در نتیجه می توان دریافت که مدت وجود زندگی در نوک و نوک پشت بیشتر از دشتی بوده است . عمده در آمد مردم در این مکان تهیه ذغال چوب بود که با فروش آن به فولادمحله و دامغان کسب در آمد خوبی ایجاد می شد و هنوز چند جا از آثار کوره ذغال مشخص است . آثاری از قبرستان نوک و نوک پشت در سمت شرق واوسر خود بر جا ملنده است .


3- سرخ گلی پایین و بالا  Serkh Geli مکانی دیگر می باشد که مردمان اولیه واوسر قدیم در آنجا دارای زندگی خوبی بوده اند. این مکان در سمت جنوب واوسر قدیم در دامنه ی کوه واقع شده است که دارای دو چشمه معروف و با آبی گوارا می باشد  و زمین های کشاورزی اطراف این مکان و جنگل انبوه و وجود مراتع مرغوب حکایت از زندگی خوبی برای ساکنان واوسر قدیم دارد . در این مکان هم آثار قبرستان کوچکی دیده دارد و هم بناهای ساختمانی تا سال 1365 در تقسیمات کشوری نامی از روستا سرخ گلی برده شد که اینجانب ماموریت سرشماری ساکنان سرخ گلی را از طرف اداره آمار و نفوس مسکن شهرستان ساری داشتم و این منطقه را خالی از سکنه اعلام کردم .


4-  " خید رود " مکانی در سمت شرق واوسر قدیم می باشد که وجود آثار زندگی در این مکان به مراتب بیشتر از سه مکان ذکر شده بالا می باشد . وجود قبرستان کاملا پیدا و پی  ساختمان ها و دیوارها  نشانه آن می باشد که تداوم زندگی در منطقه خید رود بیشتر بوده است و بعد از سه مکان فوق بنا شده است. در این منطقه چشمه ای با آب بسیار زلال و خنک جاری است و به زمین های کشاورزی منطقه سربیشه و گندی او نزدیکتر است . در سمت شمالی خید رود تپه ای بنام قراول تپه Qeraoul Tappeh وجود دارد که جزء آثار باستانی منطقه می باشد . بر رو ی این تپه آثاری از برج نگهبانی و پاسبانی دلالت بر استقرار حاکمی در اين منطقه دارد . متاسفانه سالیان زيادي است که تپه قراول مورد تخریب و حفاری افراد سودجو قرار گرفته و بصورت نیمه مخروبه در آمده است .


5- " گال تک " مکانی دیگر در شرق واوسر قدیم است که فاصله زیادی با خید رود و واوسر قدیم ندارد . بقول بزرگان محلی در این مکان هم بناهای بوده و مردم واوسر قدیم سالهای زیادی را در اینجا گذراندند و در این مکان چشمه معروف گال تک زبانزد مردم منطقه بویژه واوسری ها می باشد.


6- " قلعه سر  " مکان دیگری است که گویا ساکن بودن مردم واوسر را نشان می دهد و در 300 متری شمال واوسر قدیم واقع شده و مشرف بر تمام منطقه ی دو سر شمار می باشد و آثار قبرستان و هم چنین آثار بناهایی در این مکان مشهود است . لازم به ذکر است که ساکنان اولیه واوسر زندگی فصلی را در مکان هایی چون " مر قلعه چگل " و  " خجه لته " و  " سنگ او " داشته اند.


7- بعد از این مکانها عده ای از واوسری ها به مکان فعلی واوسر قدیم مهاجرت نمودند و عده ای دیگر جهت خدمت رسانی به خان منطقه به روستای قلعه در پانصد متری جنوب روستای بالاده رفتند که شرح این مهاجرت در سایت  قلعه  www.talsi.ir بطور مفصل بیان شده است . در این مکان مردمان واوسر حدود 200 سال دارای زندگی بسیار خوبی بودند و حدود 60 خانوار در تمام فصول تا سال 1365 زندگی می کردند . قبرستان بزرگ این روستا دلالت بر وجود زندگی بلند مدت در این روستا دارد و نشان دهنده این است که واوسر قدیم دارای جمعیت زیادی بوده است . حمام قدیمی این روستا در سمت غربی محل واقع شده و قدمت زیادی دارد. در حال حاضر فقط یک باب مسجد محل بطور کامل باقی مانده است که در  ماه محرم جمعی از واوسری های مقیم مازندران و سمنان از روز هفتم تا عصر عاشورا در آن به عزاداری می پردازند و در بقیه موارد هم مردمان بعلت اعتقاد خاصی که به مسجد دارند در آن به راز و نیاز و به جا آوردن نذورات می پردازند. 

نوشته شده توسط : سيد عقيل ساداتي


ادامه دارد